Nowe rondo w Górze Kalwarii – Rondo Batalionu AK “Pięść”.

14 sierpnia 2021 r. w Górze Kalwarii odbędzie się uroczystość nadania nowo powstałemu rondu nazwy: Rondo Batalionu AK “Pięść”.
————-
Uzasadnienie do projektu uchwały w sprawie nadania nazwy rondu w mieście Góra Kalwaria.
Do tut. urzędu wpłynął wniosek Stowarzyszenia ,Razem dla Góry” z propozycją nadania nazwy dla nowo powstałego ronda, znajdującego się w mieście Góra Kalwaria na skrzyżowaniu drogi krajowej 79 i obwodnicy Góry Kalwarii-Węzeł „Stadion”.
Proponowana nazwa dla ronda to „Rondo Batalionu AK »Pięść«”. W kompanii „Zemsta” batalionu „Pięść”podczas II wojny światowej służyli i bohatersko walczyli mieszkańcy Góry Kalwarii: Bolesław, Leon i Stanisław Bąkowie, którzy za swoją niezłomna postawę i walkę z okupantem z narażeniem życia zostali odznaczeni najwyższymi odznaczeniami wojskowymi – krzyżami Virtuti Militari. Bracia Bąkowie pochodzili z miejscowej rodziny, która od pokoleń nie była obojętna wobec losów kraju, a jej głębokie tradycje patriotyczne były przekazywane z pokolenia na pokolenie. Pamięć o lokalnych bohaterach i ich towarzyszach broni powinna pozostać na zawsze jako wzór dla przyszłych pokoleń mieszkańców Góry Kalwarii. Upamiętnienie męstwa i odwagi żołnierzy Batalionu AK „Pięść” poprzez nazwanie ronda w Górze Kalwarii niniejszym imieniem jest godnym i trwałym uczczeniem zarówno pamięci zaprzysiężonych żołnierzy batalionu, jak również wojennej historii Góry Kalwarii.
Rondo położne jest na działkach ewid. nr 1/1, 7/2 i 8 w obr. 8-04 oraz na działkach nr 29/24, 30/1 i 30/4 w obr. 9-02, których właścicielem jest Skarb Państwa- Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, która pozytywnie zaopiniowała nazwę dla ronda ,,Rondo Batalionu AK »Pięść«”.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym Rada Gminy ma prawo podejmować uchwały w sprawie nazw ulic, placów będącymi drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. Z 2020 r. poz. 470 i 471), a także wznoszenia pomników.
————-
Stanisław Bąk ps. “Burza” – 993/W; Batalion “Pięść”.
Odznaczony Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy, trzykrotnie Krzyżem Walecznych oraz innymi krzyżami i medalami.
Urodzony 3.06.1920 w Górze Kalwarii. Przed wojną ukończył warszawskie gimnazjum Kozickiego. Podczas wojny wrześniowej nieobjęty mobilizacją, wstąpił jako ochotnik do jednostki budującej umocnienia w stolicy. Po kapitulacji Warszawy powrócił do Góry Kalwarii, gdzie w listopadzie 1939 r. został zaprzysiężony jako “Burza” w konspiracyjnej organizacji Komenda Obrońców Polski, włączonej w 1940 r. do Związku Walki Zbrojnej. Uczestniczył w zdobywaniu broni, akcjach sabotażowych, szkoleniu wojskowym; członek osłony tajnej radiostacji. Jesienią 1941r. – po aresztowaniach w Górze Kalwarii – przeniósł się do Warszawy, gdzie w 1942 r. wstąpił do oddziału specjalnego 993/W kontrwywiadu Komendy Głównej AK. Jako członek patrolu likwidacyjnego uczestniczył w około dwudziestu akcjach wyrokowych, ranny w akcji Dürrfeld – przeciw treuhänderowi stołecznych przedsiębiorstw komunalnych. W 1944 r. ukończył konspiracyjną Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty jako plutonowy podchorąży. W godzinie „W” żołnierz ochrony mjr. Okonia, dowódcy batalionu AK „Pięść”, następnie żołnierz 1. kompanii „Zemsta” tegoż batalionu. Uczestnik walk na Woli, Muranowie i Starym Mieście, ranny przy próbie przebijania się na Żoliborz, później ciężko ranny podczas obrony reduty św. Jana Bożego (ul. Bonifraterska). Przeniesiony kanałami do Śródmieścia, do końca Powstania przebywał w szpitalach. Awansowany 2.10.1944 r. na stopień podporucznika. Po wojnie wiosną 1945 r. przystąpił do konspiracji antysowieckiej w organizacji „Bataliony Chłopskie”, uczestnik akcji ekspropriacyjnych. Aresztowany w sierpniu 1945 i wyrokiem sądowym z 15.01.1946 r. skazany na 10 lat więzienia oraz 5 lat utraty praw obywatelskich. Po pięciu latach odbywania kary w Rawiczu został w 1950 r. zwolniony na podstawie amnestii. Po zwolnieniu nadal inwigilowany i przesłuchiwany. Okresowo pracował jako kierownik sklepu, następnie prowadził własne gospodarstwo sadownicze. Zmarł w Górze Kalwarii 23.02.2000 r. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
Nota biograficzna pochodzi z książki “Bohaterowie dwóch miast” – autor Juliusz Kulesza.
—————
Kim byli Bąkowie
Leon Bąk ps. “Doktur” – 993/W; Batalion “Pięść”.
Odznaczony Krzyżem Walecznych, a następnie pośmiertnie Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.
Urodzony 9.02.1912 w Górze Kalwarii, gdzie mieszkał do 1941 roku. Z zawodu metalowiec. Służbę wojskową odbył w latach 1932-1933 w 78. pułku piechoty (Baranowicze). Ukończył pułkową Szkołę Podoficerską w stopniu kaprala oraz przypułkowy kurs rusznikarski. Do 1936 r. był w zawodowej służbie czynnej. Wojnę 1939 odbył jako podoficer w 21. pułku piechoty „Dzieci Warszawy”, uczestnicząc w obronie stolicy. Uniknął niewoli. Od listopada 1939 r. zaprzysiężony pod pseudonimem “Doktur” w konspiracyjnej organizacji Komenda Obrońców Polski, włączonej w 1940 r. do Związku Walki Zbrojnej. Uczestniczył w zdobywaniu broni i akcjach sabotażowych; członek osłony tajnej radiostacji. W 1941 r. po incydencie z miejscowymi Niemcami zmuszony do ucieczki z Góry Kalwarii i ukrywania się początkowo we wsi Brzezinka u stryja, Kazimierza Bąka, a następnie w Warszawie. Od połowy 1942 r. żołnierz oddziału specjalnego 993/W kontrwywiadu Komendy Głównej AK. Jako członek patrolu likwidacyjnego brał udział w około dwudziestu akcjach wyrokowych, w akcjach wieloosobowych pełniąc funkcję strzelca wyborowego. Lokal jego był jednym z punktów kontaktowych oddziału. Powstanie Warszawskie rozpoczął w 1. kompanii batalionu AK „Pięść” i poległ już 1 sierpnia 1944 r. na terenie północnego Śródmieścia, w miejscu niesprecyzowanym. Ciała nie odnaleziono, grób nie istnieje [symboliczna tablica na grobie rodzinnymi – Góra Kalwarii oraz na kwaterze Batalionu “Pięść” – Powązki Wojskowe w Warszawie]. Nazwisko jego widnieje na tablicy pamiątkowej w Górze Kalwarii.
Nota biograficzna pochodzi z książki “Bohaterowie dwóch miast” – autor Juliusz Kulesza.
—————
Bolesław Bąk ps. “Szlak” – 993/W; Batalion “Pięść”.
Odznaczony Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, trzykrotnie Krzyżem Walecznych oraz innymi krzyżami i medalami.
Urodzony 2.09.1915 w Górze Kalwarii. Ukończył szkołę średnią. Z zawodu sadownik, do wojny pracował w gospodarstwie ojca. Od 1936 r. ochotnik 1. pułku lotniczego (Warszawa). Wojnę 1939 odbywał w eskadrze szkolnej macierzystego pułku, następnie bronił południowych krańców Warszawy jako piechur w zgrupowaniu płk. Witalisa Chmury. W czasie okupacji, od października 1939 zaprzysiężony pod pseudonimem “Doliwo” (później “Szlak”) w konspiracyjnej Komendzie Obrońców Polski, włączonej w 1940 r. do Związku Walki Zbrojnej – jako tzw. III Ośrodek ZWZ w Górze Kalwarii. Uczestniczył w zdobywaniu broni, akcjach sabotażowych, szkoleniu wojskowym; członek osłony tajnej radiostacji. Jesienią 1941 r. – po aresztowaniu ekipy dowódczej ZWZ w Górze Kalwarii zmuszony do przeniesienia się do Warszawy, gdzie wstąpił do oddziału specjalnego 993/W kontrwywiadu Komendy Głównej AK. W 1943 r. ukończył konspiracyjną Szkołę Podoficerską. Jako dowódca patrolu likwidacyjnego uczestniczył w około dwudziestu akcjach. Podczas Powstania Warszawskiego jako kapral pchor. batalionu AK „Pięść” ciężko ranny 2.08.1944 na ulicy Bednarskiej, w czasie ratowania ludzi przeznaczonych do rozstrzelania. Po pobycie w kilku szpitalach powstańczych wywieziony do Pruszkowa, po ucieczce z transportu przebywał w Piotrkowie Trybunalskim. Zaraz po wojnie uczestnik konspiracji antysowieckiej w organizacji „Bataliony Chłopskie” jako dowódca oddziału dywersyjnego. Aresztowany w sierpniu 1945, kilkakrotnie uciekał, po ostatniej ucieczce ukrywał się do lutego 1947 r. pod nazwiskiem Chojnowski. W tymże roku objęty amnestią. Po ukończeniu technikum elektrochemicznego pracował w Komitecie Radia i Telewizji jako technik. Od 1979 r. na emeryturze. Zmarł w Warszawie 25.05.1992 r. Pochowany w Marysinie Wawerskim. Autor wspomnień o działalności konspiracyjnej.
Nota biograficzna pochodzi z książki “Bohaterowie dwóch miast” – autor Juliusz Kulesza.
—————
Hipolit Bąk ps. “Sosna” – 993/W
Odznaczony Krzyżem Walecznych oraz innymi krzyżami i medalami.
Urodzony 27.05.1909 w Łukowcu. Przed wojną mieszkał w Górze Kalwarii i trudnił się pracą najemną w zawodzie masarskim. W wojnie 1939 uczestniczył jako działonowy 1. pułku artylerii przeciwlotniczej, rozbrojonego w rejonie Kowla przez wojska sowieckie. Więzień obozu jenieckiego w Równem, w październiku zbiegł z transportu jadącego na wschód przez Białoruś i pieszo oraz na węglarce kolejowej dotarł 23 grudnia do Warszawy. Podczas okupacji – pod pseudonimem “Sosna” – członek konspiracji w Komendzie Obrońców Polski, następnie w Związku Walki Zbrojnej. Uczestniczył w akcjach dywersyjno-likwi- dacyjnych oddziału specjalnego 993/W kontrwywiadu Komendy Głównej AK. Na godzinę „W” nie zdołał dotrzeć do powstańczej Warszawy. Wysiedlony przez Niemców wraz z całą ludnością Góry Kalwarii znalazł się w miejscowości Wincentów, opiekując się rodzicami. Po wojnie ujawnił się we wrześniu 1945 przed Komisją Likwidacyjną AK. Mimo ujawnienia się szykanowany przez władze. Po zgonie ojca w 1945 r. przejął rodzinne gospodarstwo rolne, specjalizując się w sadownictwie. Zmarł w Górze Kalwarii 29.07.1996 r. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
Nota biograficzna pochodzi z książki “Bohaterowie dwóch miast” – autor Juliusz Kulesza.
————-